menu

Monday, 15 June 2026

рдк्рд░рдзाрдиाрдз्рдпाрдкрдХ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдкрд░ рд╡िрднाрдЧीрдп рд╢िрдХंрдЬा, рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдиे рдЬिрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी, рдкौрдб़ी рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рдХो рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡рдХ (рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдЕрдкीрд▓) рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी-2003 рдХे рддрд╣рдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢


 рджेрд╣рд░ाрджूрди/рдкौрдб़ी। рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рдХे рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЪाрд░ рджрд╢рдХ рдкुрд░ाрдиा рдПрдХ рдиिрдпुрдХ्рддि рд╡िрд╡ाрдж рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд╕ुрд░्рдЦिрдпों рдоें рд╣ै। рдХोрдЯрдж्рд╡ाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдПрдХ рдк्рд░рдзाрдиाрдз्рдпाрдкрдХ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ुрдИ рд╡िрднाрдЧीрдп рдЬांрдЪ рдоें рдпрд╣ рддрде्рдп рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рд╣ै рдХि рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХे рд╕рдордп рдЖрдпु 18 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдеी।

рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдиे рдЬिрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी, рдкौрдб़ी рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рдХो рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡рдХ (рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдЕрдкीрд▓) рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी-2003 рдХे рддрд╣рдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдП рд╣ैं। рдоाрдорд▓े рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЙрд╕ рджौрд░ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддिрдпों рдХी рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╡ैрдзрддा рдкрд░ рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़े рдХрд░ рджिрдП рд╣ैं।

рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рдХे рдЕрдкрд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдкрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рджुрдЧрдб्рдбा рд╡िрдХाрд╕рдЦंрдб рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд░ाрдЬрдХीрдп рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдмाрд▓рдХ рдирдЧрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдХोрдЯрдж्рд╡ाрд░ рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рдк्рд░рдзाрдиाрдз्рдпाрдкрдХ рдирдлीрд╕ рдЕрд╣рдордж рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╢िрдХाрдпрдд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдеी рдХि рдЙрдирдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рди्рдпूрдирддрдо рдЖрдпु 18 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рдг рд╣ोрдиे рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдХрд░ рджी рдЧрдИ рдеी।

рд╢िрдХाрдпрдд рдХी рдЬांрдЪ рдХे рд▓िрдП рдЬिрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी (рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा), рдкौрдб़ी рдЧрдв़рд╡ाрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдк рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी, рджुрдЧрдб्рдбा рд╕े рдЖрдЦ्рдпा рдоांрдЧी рдЧрдИ। рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХी рдЬांрдЪ рдоें рдкाрдпा рдЧрдпा рдХि рдирдлीрд╕ рдЕрд╣рдордж рдХी рдЬрди्рдорддिрдеि 8 рдЕрдЧрд╕्рдд 1967 рджрд░्рдЬ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे 29 рдоाрд░्рдЪ 1985 рдХो рд╕рд╣ाрдпрдХ рдЕрдз्рдпाрдкрдХ (рдЙрд░्рджू) рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХे рд╕рдордп рдЙрдирдХी рдЖрдпु 17 рд╡рд░्рд╖ 7 рдоाрд╣ 11 рджिрди рдеी।

рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдиे рдоाрдиा рдХि рд╢िрдХाрдпрдд рдоें рдЙрдаाрдпा рдЧрдпा рддрде्рдп рд╕рд╣ी рдкाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЬिрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХो рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं рдХि рдк्рд░рдХрд░рдг рдоें рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡рдХ (рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдЕрдкीрд▓) рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी, 2003 рдХे рддрд╣рдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдП।

рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдирд╣ीं рдЙрднрд░ा рд╣ै। “рдЕрд╡िрдХрд▓ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦрдг्рдб’ рдиे рдХुрдЫ рд╕рдордп рдкूрд░्рд╡ рдЗрд╕ рдиिрдпुрдХ्рддि рд╡िрд╡ाрдж рдХो рдк्рд░рдоुрдЦрддा рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╢िрдХाрдпрддрдХрд░्рддा рд╡ рдХोрдЯрдж्рд╡ाрд░ рдХे рдкाрд░्рд╖рдж рд╡िрдкिрди рдбोрдмрд░िрдпाрд▓ рдиे рджाрд╡ा рдХिрдпा рдеा рдХि рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдиिрдпुрдХ्рддि рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЖрдпु рд╕ंрдмंрдзी рдиिрдпрдоों рдХी рдЕрдирджेрдЦी рдХी рдЧрдИ рдеी рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдмाрд▓िрдЧ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡ा рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।

рд╢िрдХाрдпрдд рдХे рдмाрдж рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрдд्рд░ाрдЪाрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдоाрдорд▓े рдХी рдЬांрдЪ рд╡िрднिрди्рди рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рдЪрд▓ी। рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдлाрдЗрд▓ों рдоें рджрдмे рд░рд╣рдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдм рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рд╕्рддрд░ рд╕े рдЬाрд░ी рдкрдд्рд░ рдиे рдоाрдорд▓े рдХो рдирдпा рдоोрдб़ рджे рджिрдпा рд╣ै।

рдЦाрд╕ рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрд╡ाрдж рд╣ै, рд╡рд╣ рд╡рд░्рд╖ 1985 рдХी рд╣ै рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдк्рд░рдзाрдиाрдз्рдпाрдкрдХ рдХे рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं।

рдЕрдм рд╕рдмрдХी рдирдЬрд░ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╣ै рдХि рдЪाрд░ рджрд╢рдХ рдкुрд░ाрдиे рдЗрд╕ рдк्рд░рдХрд░рдг рдоें рд╡िрднाрдЧीрдп рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рддी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рд╕ेрд╡ा рд╕ंрдмंрдзी рдк्рд░рднाрд╡ рдХ्рдпा рдкрдб़рддा рд╣ै।

рдЪрдпрди рдЖрдпोрдЧ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб:рдЖрдЧाрдоी 7 рдорд╣ीрдиे рдоें 1902 рдкрджों рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдЧी 13 рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдПं


 

рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдЕрдзीрдирд╕्рде рд╕ेрд╡ा рдЪрдпрди рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ рдХрдиिрд╖्рда рд╕0 398 рдкрджों рдкрд░ рднрд░्рддी


 

рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬрдЧрдд рд╕рдоाрдЪाрд░ 16 рдЬूрди 2026


 










NCERT: рдоोрд╣рди рдЬोрджрдб़ो рдХी рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХ्рдпों рд╣ो рд░рд╣ा рд╡िрд╡ाрдж? рдоाрдорд▓े рдкрд░ рдПрдирд╕ीрдИрдЖрд░рдЯी рдиिрджेрд╢рдХ рдХी рдЖрдИ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा

 


NCERT Dancing Girl: рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рд╕рдн्рдпрддा рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рдХрд▓ाрдХृрддिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоोрд╣рдирдЬोрджрдб़ो рдХी рдХांрд╕्рдп рдк्рд░рддिрдоा ‘рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓’ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрд╡ाрдж рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рд╣ै। рд╡िрд╡ाрдж рдХी рд╡рдЬрд╣ рдПрдирд╕ीрдИрдЖрд░рдЯी рдХी рдирдИ рдХрдХ्рд╖ा 9 рдХрд▓ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ ‘рдордзुрд░िрдоा’ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдЙрд╕рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рд╣ै।

рджрд░рдЕрд╕рд▓, рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕрдз्рдпाрдп ‘рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी рдСрдл рдЖрд░्рдЯ्рд╕’ рдоें рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓ рдХी рдЬो рддрд╕्рд╡ीрд░ рджी рдЧрдИ рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдк्рд░рддिрдоा рдХे рдКрдкрд░ी рд╣िрд╕्рд╕े рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдоूрд▓ рдоूрд░्рддि рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рджिрдЦрддे। рддрд╕्рд╡ीрд░ рдоें рд╢ेрдбिंрдЧ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдк्рд░рддिрдоा рдХा рдирдЧ्рди рдзрдб़ рдврдХा рд╣ुрдЖ рдирдЬрд░ рдЖрддा рд╣ै।

рдХрдХ्рд╖ा 6 рдХी рдХिрддाрдм рдоें рдЕрд▓рдЧ рд╣ै рддрд╕्рд╡ीрд░

рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдПрдирд╕ीрдИрдЖрд░рдЯी рдХी рдХрдХ्рд╖ा 6 рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдпрд╣ी рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓ рдк्рд░рддिрдоा рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХे рдЕрдзिрдХ рдХрд░ीрдм рджिрдЦाрдИ рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕ी рдЕंрддрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрда рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдПрдХ рд╣ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрд▓ाрдХृрддि рдХो рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рдЕрд▓рдЧ рддрд░рд╣ рд╕े рдХ्рдпों рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдХ्рдпा рдмोрд▓े рдоिрд╢ेрд▓ рдбैрдиिрдиो?

рдПрдирд╕ीрдИрдЖрд░рдЯी рдХी рдирдИ рдХрдХ्рд╖ा 6 рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдоिрддि рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рд╣े рдоिрд╢ेрд▓ рдбैрдиिрдиो рдиे рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЙрди्рд╣ें рдкрд╣рд▓े рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдеा рдХि рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓ рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдХो "рдЖрдпु рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдирд╣ीं" рдоाрдиा рдЧрдпा рдеा।

рдкीрдЯीрдЖрдИ рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдоें рдбैрдиिрдиो рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЙрдирдХी рдЯीрдо рдЗрд╕ рддрд░्рдХ рд╕े рд╕рд╣рдордд рдирд╣ीं рдеी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЯीрдо рдиे рдХрдХ्рд╖ा 6 рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рд╕े рднी рд░ाрдп рд▓ी рдеी рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдиे рдХрд╣ा рдеा рдХि рдбांрд╕िंрдЧ рдЧрд░्рд▓ рдХी рдк्рд░рддिрдоा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХрднी рдХोрдИ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд░рд╣ी।

рдбैрдиिрдиो рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдирдЧ्рдирддा рдХो рдЕрдиुрдкрдпुрдХ्рдд рдоाрдирдиा рдПрдХ рдкुрд░ाрдиी рд╡िрдХ्рдЯोрд░िрдпрди рд╕ोрдЪ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢рд╡ाрджी рдк्рд░рднाрд╡ों рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдмाрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рддрдм рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ी рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рд╕े рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХाрд░्рдп рдЖрдпोрдЬिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХों рд╡ рдХाрд░्рдоिрдХों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें: рд╢्рд░ी рдХुंрд╡рд░ рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡рдд, рдЕрдкрд░ рдиिрджेрд╢рдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрд╣рд░ाрджूрди


 

Edu News 15 Jun 2026


 




Sunday, 14 June 2026

рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬрдЧрдд рд╕рдоाрдЪाрд░ 15 рдЬूрди 2026


 







8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рд╢рд░्рддों рдХो рдоंрдЬूрд░ी:рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ 3 рд╣ोрдиे рдкрд░ ₹45 рд╣рдЬाрд░ рд╣ो рдЬाрдПрдЧी рдмेрд╕िрдХ рд╕ैрд▓рд░ी; 1.24 рдХрд░ोрдб़ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों-рдкेंрд╢рдирд░्рд╕ рдХो рдлाрдпрджा


рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХे рдиिрдпрдо рдФрд░ рд╢рд░्рддों рдпाрдиी рдЯрд░्рдо्рд╕ рдСрдл рд░ेрдлрд░ेंрд╕ (TOR) рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрдм рдХрд░ीрдм 55 рд▓ाрдЦ рд╕ेрд╡ाрд░рдд рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдФрд░ 69 рд▓ाрдЦ рдкेंрд╢рдирд░्рд╕ рдХी рд╕ैрд▓рд░ी, рдкेंрд╢рди рдФрд░ рднрдд्рддों рдоें рдмрдб़े рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै। рд╡рд╣ीं рдЖрдпोрдЧ рдХो рдЕрдкрдиी рд╕िрдлाрд░िрд╢ें рд╕ौंрдкрдиे рдХे рд▓िрдП 18 рдорд╣ीрдиे рдХा рд╕рдордп рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?

рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рд╡рд╣ рдЧुрдгांрдХ рдпाрдиी рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ाрдпрд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдФрд░ рдкेंрд╢рдирд░्рд╕ рдХी рдмेрд╕िрдХ рд╕ैрд▓рд░ी рдХो рд░िрд╡ाрдЗрдЬ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдирдпा рд╕ैрд▓рд░ी рд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рддрдп рдХрд░рдиे рдоें рдЗрд╕рдХी рднूрдоिрдХा рд╕рдмрд╕े рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै।

7рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдоें 2.57 рдХा рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЬो 2016 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрд╕рдХे рддрд╣рдд рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХी рдмेрд╕िрдХ рд╕ैрд▓рд░ी ₹15,000 рдеी, рддो рд╡рд╣ рдмрдв़рдХрд░ ₹38,550 рд╣ो рдЧрдИ рдеी।

рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдпूрдиिрдпрдиों рдХी рдоांрдЧ рдФрд░ рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ्рд╕ рдХा рдЕрдиुрдоाрди

8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдпूрдиिрдпрдиों рдФрд░ рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рдиों рдиे рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХो рдмрдв़ाрдиे рдФрд░ рди्рдпूрдирддрдо рдмेрд╕िрдХ рдкे рдоें рдмрдб़ी рдмрдв़ोрддрд░ी рдХी рдоांрдЧ рдХी рд╣ै। рдХुрдЫ рдпूрдиिрдпрдиों рдиे рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХो 3 рд╕े 5 рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рджिрдпा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдкेंрд╢рди рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ्рд╕ рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдЗрддрдиी рдмрдб़ी рдоांрдЧ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдкेंрд╢рди рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЖрдпोрдЧ рди्рдпूрдирддрдо рд╡ेрддрди рдХी рдЧрдгрдиा рдХे рддрд░ीрдХे рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЙрдкрднोрдЧ рдЗрдХाрдЗрдпों (рдХंрдЬрдо्рдкрд╢рди рдпूрдиिрдЯ्рд╕) рдХो рддीрди рд╕े рдмрдв़ाрдХрд░ рдкांрдЪ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХो 2.64 рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрддрдиी рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ै рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдЗрдирд╣ैंрдб рд╕ैрд▓рд░ी?

рд╕ैрд▓рд░ी рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЕंрддिрдо рдмрдв़ोрддрд░ी рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░ेрдЧी рдХि рдЖрдпोрдЧ рдХ्рдпा рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХिрд╕े рдоंрдЬूрд░ी рджेрддी рд╣ै। рдЗрд╕े рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЙрджाрд╣рд░рдгों рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै…
рдкрд╣рд▓ा рдЙрджाрд╣рд░рдг (60% DA рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░): рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХी рдмेрд╕िрдХ рдкे ₹100 рд╣ै। 60% рдорд╣ंрдЧाрдИ рднрдд्рддा (DA) рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдХुрд▓ рдХрдоाрдИ ₹160 рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдирдП рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХे рдмाрдж рдЕрдЧрд░ рдмेрд╕िрдХ рдкे рджोрдЧुрдиी рд╣ोрдХрд░ ₹200 рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рддो рдоौрдЬूрджा ₹160 рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╕ैрд▓рд░ी рдоें рдХрд░ीрдм 25% рдХी рдмрдв़ोрддрд░ी рд╣ोрдЧी।

рджूрд╕рд░ा рдЙрджाрд╣рд░рдг (рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ 3 рд╣ोрдиे рдкрд░): рдЕрдЧрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоौрдЬूрджा рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХो 2.57 рд╕े рдмрдв़ाрдХрд░ 3.0 рдХрд░ рджेрддी рд╣ै, рддो рдПंрдЯ्рд░ी-рд▓ेрд╡рд▓ рдХी рдмेрд╕िрдХ рдкे рдоें 15 рд╕े 20% рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХी рдмрдв़ोрддрд░ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें ₹15,000 рдХी рдмेрд╕िрдХ рд╕ैрд▓рд░ी рд╕ीрдзे ₹45,000 рд╣ो рдЬाрдПрдЧी।

рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ्рд╕ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЕрдЧрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдпूрдиिрдпрдиों рдХी рдоांрдЧ рд╕े рдХрдо рдлिрдЯрдоेंрдЯ рдлैрдХ्рдЯрд░ рднी рд░рдЦрддी рд╣ै, рддो рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдЦрд░्рдЪ рдоें рдмрдб़ी рдмрдв़ोрддрд░ी рд╣ोрдЧी рдФрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ैрд▓рд░ी рдоें рдПрдХ рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рдЙрдЫाрд▓ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ेрдЧा।

7рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдоें рдХिрддрдиा рд╣ुрдЖ рдеा рдлाрдпрджा?

рддुрд▓рдиा рдХे рд▓िрдП 7рд╡ें рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдиे рд╕рдмрд╕े рдиिрдЪрд▓े рд╕्рддрд░ рдХे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рди्рдпूрдирддрдо рд╕ैрд▓рд░ी рдХो рдмрдв़ाрдХрд░ ₹18,000 рдк्рд░рддि рдорд╣ीрдиे рдХिрдпा рдеा।

рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдирдИ рднрд░्рддी рд╡ाрд▓े рдХ्рд▓ाрд╕-I рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рд╕ैрд▓рд░ी рдХो ₹56,100 рддрдп рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг 1 рдЬрдирд╡рд░ी 2016 рд╕े рдХुрд▓ рд╕ैрд▓рд░ी рдФрд░ рдкेंрд╢рди рдоें 14.29% рдХी рдХुрд▓ рдмрдв़ोрддрд░ी рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ рдеी।

рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рджौрд░ा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै 8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рдЯीрдо

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें 8рд╡ां рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рджौрд░ा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЖрдпोрдЧ рдХी рдЯीрдо рд╡рд╣ां рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рдиों рдФрд░ рдпूрдиिрдпрдиों рд╕े рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдоांрдЧों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдХे рдЬ्рдЮाрдкрди (рдоेрдоोрд░ेंрдбрдо) рдиोрдЯ рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдпूрдиिрдпрдиों рдиे рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕ैрд▓рд░ी рд░िрд╡ीрдЬрди рдФрд░ рд░िрдЯाрдпрд░рдоेंрдЯ рдХे рдмाрдж рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдлाрдпрджों рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХी рдоांрдЧ рд░рдЦी рд╣ै।

рдХрдм рд▓ाрдЧू рд╣ोрдЧा 8рд╡ां рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдФрд░ рдХрдм рддрдХ рдЖрдПрдЧी рд░िрдкोрд░्рдЯ?

рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025 рдоें 8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рд╢рд░्рддों рдпाрдиी рдЯрд░्рдо्рд╕ рдСрдл рд░ेрдлрд░ेंрд╕ (TOR) рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рдеी рдФрд░ рдкैрдирд▓ рдХो рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕ौंрдкрдиे рдХे рд▓िрдП 18 рдорд╣ीрдиे рдХा рд╕рдордп рджिрдпा рдеा। рд╣ाрд▓ांрдХि 7рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рдЬрдЧрд╣ 8рд╡ें рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХो 1 рдЬрдирд╡рд░ी 2026 рд╕े рд▓ाрдЧू рдоाрди рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЖрдпोрдЧ рдХो рдЕрдкрдиा рдХाрдо рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдоें рдХрд░ीрдм 18 рдорд╣ीрдиे рдХा рд╕рдордп рд▓рдЧрдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै।

рдЖрдпोрдЧ рдиे рдоेрдоोрд░ेंрдбрдо рдЬрдоा рдХрд░рдиे рдХी рдЖрдЦिрд░ी рддाрд░ीрдЦ рдХो рдмрдв़ाрдХрд░ 15 рдЬूрди 2026 рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕рднी рд╣िрддрдзाрд░рдХों (рд╕्рдЯेрдХрд╣ोрд▓्рдбрд░्рд╕) рдХे рд╕ुрдЭाрд╡ों рдХी рдЬांрдЪ рдХी рдЬाрдПрдЧी рдФрд░ рдЕंрддिрдо рд╕िрдлाрд░िрд╢ें рддैрдпाрд░ рд╣ोंрдЧी।

рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕ंрдЧрдардиों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЕрдЧрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬूрди-рдЬुрд▓ाрдИ 2027 рддрдХ рд╕ौंрдкी рдЬाрддी рд╣ै, рддो рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдПрд░िрдпрд░ (рдмрдХाрдпा) рджेрдиे рдХी рджेрдирджाрд░ी рдХाрдлी рдмрдв़ рдЬाрдПрдЧी। рд╕िрдлाрд░िрд╢ें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдФрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж, рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдмीрдЪ рдХी рдЕрд╡рдзि рдХा рдкूрд░ा рдПрд░िрдпрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рджेрдЧी।

рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕ंрдЧрдарди рдЬ्рдпाрджा рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ाрдпрд░ рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рд░िрдЯाрдпрд░рдоेंрдЯ рдлाрдпрджों рдХे рд▓िрдП рджрдмाрд╡ рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ्рд╕ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЕंрддिрдо рдлैрд╕рд▓ा рджेрд╢ рдХे рд╡िрдд्рддीрдп рд╣ाрд▓ाрддों рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╣ी рд▓िрдпा рдЬाрдПрдЧा।

рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ ?

рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рд╕ैрд▓рд░ी, рднрдд्рддों, рдкेंрд╢рди рдФрд░ рдЕрди्рдп рдлाрдпрджों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЧрдаिрдд рдПрдХ рдкैрдирд▓ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рджेрд╢ рдоें рд╣рд░ 10 рд╕ाрд▓ рдоें рдПрдХ рдирдП рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдмрджрд▓рддी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдорд╣ंрдЧाрдИ рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕िрдлाрд░िрд╢ें рджेрддा рд╣ै।

рдЕрдм рдмाрдмा рд░ाрдорджेрд╡ рдХा рдкрддंрдЬрд▓ि рдХрд░рд╡ाрдПрдЧा IAS-IPS рдХी рддैрдпाрд░ी, рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ рдоें рд╕िрд╡िрд▓ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдПрдХेрдбрдоी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд

 


рдкрддंрдЬрд▓ि рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╕ेрд╡ा рдХी рднाрд╡рдиा рд╕े рдУрдд-рдк्рд░ोрдд рдЖрдИрдПрдПрд╕, рдЖрдИрдкीрдПрд╕ рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдкрддंрдЬрд▓ि рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдЕрдХाрджрдоी рдХे рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै।

рдпрд╣ рдЕрднिрдирд╡ рдкрд╣рд▓ рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рдХे рдЬрд░िрдП рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧी।

'рдд्рд░ि-рд╢िрдХ्рд╖ा' рдоॉрдбрд▓ 

рдпोрдЧ рдЧुрд░ु рдмाрдмा рд░ाрдорджेрд╡ рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЗрд╕ рдЕрдХाрджрдоी рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдпुрдЧांрддрдХाрд░ी рдпोрдЧрджाрди рдмрддाрддे рдХрд╣ा рдХि рднाрд░рдд рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХाрдиूрдиों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ी рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдХा рдЖрдзाрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд╣ा, рдЕрдХाрджрдоी рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕рдлрд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдРрд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдиिрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХ рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рднी рд╣ै рдЬो рднाрд░рдд рдоाрддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХो рдЕрдкрдиा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдХрд░्рдд्рддрд╡्рдп рдоाрдиें।

рдЕрдХाрджрдоी рдоें 'рдд्рд░ि-рд╢िрдХ्рд╖ा' рдоॉрдбрд▓ рдЕрдкрдиाрдпा рдЬाрдПрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬ्рдЮाрди, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯрддा рдФрд░ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдХрдаोрд░рддा рдХा рд╕рдорди्рд╡рдп рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рдоॉрдбрд▓ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж, рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдФрд░ рд╕ाрдорд╡ेрдж рдХी рдд्рд░िрд╡ेрдгी рдХी рддрд░рд╣ рдХाрд░्рдп рдХрд░ेрдЧा।

рдЕрдХाрджрдоी рдХा рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк 'рд╡िрд░ाрд╕рдд рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди' рддрдеा 'рдмोрдзि рдФрд░ рд╢ोрдз' рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрдЧा। рд╕ाрде рд╣ी рдпोрдЧ рдПрд╡ं рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдоें рдЖрдд्рдордмрд▓ рдФрд░ рдордиोрдмрд▓ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा, рдЬो рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХे рдиिрд░्рд╡рд╣рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдкूрд░्рд╡ рдЖрдИрдПрдПрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рдбा рдПрдирдкी рд╕िंрд╣ рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрднी рднी рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рд╕ोрдЪ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиा рдеा, рд╕ेрд╡ा рдХрд░рдиा рдирд╣ीं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрдХाрджрдоी рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд╢ुрдХ्рд░рдиीрддि рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдоें рдХрд░्рддрд╡्рдпрдиिрд╖्рдаा, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рд▓ोрдХрдХрд▓्рдпाрдг рдХी рднाрд╡рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ेрдЧी।

рдкрддंрдЬрд▓ि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрдХाрджрдоी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж् рдПрд╡ं рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдЕрд╡рдз рдУрдЭा рдХрд░ेंрдЧे। рд╡рд╣ рдЕрдХाрджрдоी рдХे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдПрдХ рдоाрд╣ рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдд्рд░ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдПрд╡ं рдк्рд░ेрд░рдгा рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджेंрдЧे। рдЕрд╡рдз рдУрдЭा рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрдХाрджрдоी рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХे рд╡िрд╡ेрдХ рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЕрдХाрджрдоी рджिрд▓्рд▓ी рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХेंрдж्рд░ों рдХे рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдЙрдЪ्рдЪрд╕्рддрд░ीрдп рддैрдпाрд░ी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेрдЧी। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╕ाрдз्рд╡ी рджेрд╡рдк्рд░िрдпा (рдбीрди, рдкрддंрдЬрд▓ि рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп), рдордпंрдХ рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ (рдк्рд░ो-рд╡ाрдЗрд╕ рдЪांрд╕рд▓рд░, рдкрддंрдЬрд▓ि рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп) рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े।

рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ीрди рдЕрд╡рдХाрд╢ рдоें рдПрд╕. рдП.рдЖрд░. SIR рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдпрдпोрдЬिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдЙрдкाрд░्рдЬिрдд рдЕрд╡рдХाрд╢ рджेрдпрддा рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें