menu

Tuesday, 17 November 2026

Edu News 18 Nov 2026


 






Self Enumeration- рд╕्рд╡-рдЧрдгрдиा -2027 (рдЕрдм рдШрд░ рдмैрдаे рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдпा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджрд░्рдЬ рдХрд░ें।)


рдЬрдирдЧрдгрдиा–2027 | рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб 

 ЁЯУЕ 16 рд╕े 30 рдирд╡ंрдмрд░ 2026

рдЕрдм рдШрд░ рдмैрдаे рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдпा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджрд░्рдЬ рдХрд░ें।

ЁЯМР рд╕्рд╡-рдЧрдгрдиा рдкोрд░्рдЯрд▓:


рдирдорд╕्рдХाрд░,

рджेрд╢ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕ीрдв़ी рд╣ै рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी। рдЬрдирдЧрдгрдиा рд╕े рд╣ी рдЬрди рдХрд▓्рдпाрдг рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдЖрдк рддрдХ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд▓ाрдн рд╕рд╣ी рддрд░рд╣ рд╕े рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХे, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдмрд╣ुрдд рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдмाрд░ рднाрд░рдд рдХी рдЬрдирдЧрдгрдиा- 2027 рдоें рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдирдИ рдФрд░ рдЖрд╕ाрди рд╕ुрд╡िрдзा рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै - рд╕्рд╡-рдЧрдгрдиा (Self Enumeration)

рд╕्рд╡-рдЧрдгрдиा рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпों рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?
рдЗрд╕рдоें рдЖрдк рдЬрдирдЧрдгрдиा рдк्рд░рдЧрдгрдХ рдХे рдЖрдиे рдХा рдЗंрддрдЬ़ाрд░ рдХिрдП рдмिрдиा, рдЕрдкрдиी рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЦुрдж рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ / рд▓ैрдкрдЯॉрдк рд╕े рднрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
✅ рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рд╕े, рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рднрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं
✅ рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рдЧोрдкрдиीрдп рд░рд╣ेрдЧी
✅ рдк्рд░рдЧрдгрдХ рдХा рдХाрд░्рдп рддेрдЬ़ рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЖрдкрдХा рд╕рдордп рдмрдЪेрдЧा
✅ рдпрд╣ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै

рдХрдм рд╕े рдХрдм рддрдХ рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै?
рдЬрдирдкрдж рдиैрдиीрддाрд▓  рдХे рд▓िрдП:
ЁЯЧУ️ 16 рдирд╡ंрдмрд░ рд╕े 30 рдирд╡ंрдмрд░ 2026 рддрдХ (15 рджिрди)


рдХिрд╕ рд▓िंрдХ рд╕े рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै?
ЁЯСЙрдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓: https://se.census.gov.in

рдмेрд╣рддрд░ рджृрд╢्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рд▓ैрдкрдЯॉрдк / рдбेрд╕्рдХрдЯॉрдк рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें। рдПрдХ рдмाрд░ рднाрд╖ा рдЪुрдирдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕े рдмрджрд▓ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХेрдЧा।

рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै? (рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрди)
1. рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрдПं, рдЕрдкрдиा рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдкрд╕ंрдж рдХी рднाрд╖ा рдЪुрдиें
2. рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рдк्рд░рдердо рдЪрд░рдг (HLO) рдоें рджिрдпा рдЧрдпा рдоोрдмाрдЗрд▓ рдиंрдмрд░ рдФрд░ рдУрдЯीрдкी рд╕े рд▓ॉрдЧिрди рдХрд░ें
3. рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдкрд░ рд▓ाрд▓ рдоाрд░्рдХрд░ рдХो рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдЯीрдХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд▓рдЧाрдПं
4. рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рднрд░ें - рдк्рд░рд╢्рди 1-6 рд╣рд░ рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд▓िрдП, рдк्рд░рд╢्рди 7-40 рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े
5. рдЬाрдирдХाрд░ी рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рдХे "рдкрд░िрд╡ाрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ें" рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें

рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрдПंрдЧे?
рдХुрд▓ 40 рдк्рд░рд╢्рди рд╣ैं:
рдк्рд░рд╢्рди 1-6 : рдиाрдо, рдоुрдЦिрдпा рд╕े рд╕ंрдмंрдз, рд▓िंрдЧ, рдЬрди्рдо рддिрдеि рд╡ рдЖрдпु, рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕्рдеिрддि, рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рд╕рдордп рдЖрдпु
рдк्рд░рд╢्рди 7-13 : рдкрддि/рдкрдд्рдиी рдХा рдиाрдо, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा, рдзрд░्рдо, рдЬाрддि (SC/ST), рдоाрддा-рдкिрддा рдХा рд╡िрд╡рд░рдг, рджिрд╡्рдпांрдЧрддा
рдк्рд░рд╢्рди 14-17 : рдоाрддृрднाрд╖ा, рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा, рд╢िрдХ्рд╖ा
рдк्рд░рд╢्рди 18-25 : рдХाрдордХाрдЬ, рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рддрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा
рдк्рд░рд╢्рди 26-30 : рдЬрди्рдо рд╕्рдеाрди, рдкूрд░्рд╡ рдиिрд╡ाрд╕, рдиिрд╡ाрд╕ рдЕрд╡рдзि, рд╕्рдеाрдпी рдкрддा
рдк्рд░рд╢्рди 31-33 : рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЬीрд╡िрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा
рдк्рд░рд╢्рди 34-40 : рдХोрд╡िрдб рдЯीрдХाрдХрд░рдг, рдмैंрдХ рдЦाрддा, рдоोрдмाрдЗрд▓, рдЖрдзाрд░, рд╡ोрдЯрд░ рдЖрдИрдбी, рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ, рдб्рд░ाрдЗрд╡िंрдЧ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕

рдЖрд╕ाрдиी рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рддैрдпाрд░ рд░рдЦें?
ЁЯУЭ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдкूрд░े рдиाрдо, рдЬрди्рдо рддिрдеि рдФрд░ рдЖрдпु
ЁЯУЭ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХाрдо/рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп, рдоाрддृрднाрд╖ा рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी
ЁЯУЭ рдмाрд╣рд░ рд╕े рдЖрдХрд░ рдмрд╕े рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдкूрд░्рд╡ рдиिрд╡ाрд╕ рдХा рдкрддा
ЁЯУЭ рдЖрдзाрд░, рд╡ोрдЯрд░ рдЖрдИрдбी, рдмैंрдХ рдЦाрддे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी (рдиंрдмрд░ рдпाрдж рд╣ो рддो рдХाрдлी рд╣ै, рдХोрдИ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдЕрдкрд▓ोрдб рдирд╣ीं рдХрд░рдиा)
ЁЯУЭ рдпрджि рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рджिрд╡्рдпांрдЧрддा рдпा рдЕрди्рдп рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?
рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдЬрдоा рдХрд░рдиे рдкрд░ рддुрд░ंрдд рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ 'P' рдЕрдХ्рд╖рд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी 11 рдЕंрдХों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рд╡-рдЧрдгрдиा рдЖрдИрдбी (SE ID) рджिрдЦाрдИ рджेрдЧी рдФрд░ рдЖрдкрдХे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдкрд░ SMS рд╕े рднी рдЖрдПрдЧी। рдХृрдкрдпा рдЗрд╕рдХा рд╕्рдХ्рд░ीрдирд╢ॉрдЯ рд▓े рд▓ें, рд▓िрдЦрдХрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦें рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХрд░ рджें।

рдж्рд╡िрддीрдп рдЪрд░рдг рдоें рдк्рд░рдЧрдгрдХ рдХो рдХैрд╕े рджेрдиी рд╣ै?
рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рдж्рд╡िрддीрдп рдЪрд░рдг рдоें рдЬрдм рдк्рд░рдЧрдгрдХ рдЖрдкрдХे рдШрд░ рдЖрдПрдЧा, рддो рдЙрд╕े рдмрд╕ рдпрд╣ SE ID рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ा рджें। рдк्рд░рдЧрдгрдХ рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдоें рдЖрдИрдбी рдХा рдоिрд▓ाрди рдХрд░ेрдЧा। рдоिрд▓ाрди рд╣ोрддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рдбेрдЯा рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा рдФрд░ рдЖрдк рджोрдиों рдХे рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рд╣ोंрдЧे।

рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдп рдоें рдмрдв़-рдЪрдв़ рдХрд░ рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓ें।

рдЬрдирдЧрдгрдиा 2027 - рдЖрдкрдХी рдЬाрдирдХाрд░ी, рджेрд╢ рдХा рднрд╡िрд╖्рдп

рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди: 1855 | рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк: 1800-180-1855 | рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ 'рдк्рд░рдЧрддि' рд╡рд░्рдЪुрдЕрд▓ рд╕рд╣ाрдпрдХ рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдз

рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдЕрдзीрдирд╕्рде рд╕ेрд╡ा рдЪрдпрди рдЖрдпोрдЧ рджेрд╣рд░ाрджूрди рдж्рд╡ाрд░ा рдкुрд▓िрд╕ рд╕ेрд╡ा рдоें рдкुрд░ुрд╖ рддрдеा рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрджों (1694) рдкрд░ рдиिрдХрд▓ी рднрд░्рддी