menu

Friday, 30 October 2026

8 рд╡ां рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдоें рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рджेрд░ी


 

рд╕ुрд▓्рддाрдирдкुрд░ рдоें рдЬрдирдЧрдгрдиा рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХे рдмाрдж рдЯूрдЯी рд╕्рдХूрд▓ рдХी рд▓िрдл्рдЯ, рдХрдИ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдШाрдпрд▓, рдХрдИ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдл्рд░ैрдХ्рдЪрд░, DM рдиे рджिрдП рдЬांрдЪ рдХे рдЖрджेрд╢



рд╕ुрд▓्рддाрдирдкुрд░: рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╕ुрд▓्рддाрдирдкुрд░ рдоें рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдПрдХ рдиिрдЬी рд╕्рдХूрд▓ рдоें рд▓िрдл्рдЯ рдЯूрдЯрдиे рд╕े рд╣ाрджрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा। рдШрдЯрдиा рдХे рд╕рдордп рд▓िрдл्рдЯ рдоें рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд▓ेрдХрд░ рд▓ौрдЯ рд░рд╣े рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕рд╡ाрд░ рдеे। рд╣ाрджрд╕े рдоें рдЖрдзा рджрд░्рдЬрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧ рдШाрдпрд▓ рд╣ो рдЧрдП। рдШाрдпрд▓ों рдХो рд░ाрдЬрдХीрдп рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдФрд░ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рднрд░्рддी рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдШрдЯрдиा рдХी рдЬांрдЪ рдХे рдЖрджेрд╢ рджिрдП рд╣ैं।

рдЬी. рдбी. рдЧोрдпрдирдХा рд╕्рдХूрд▓ рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ाрджрд╕ा

рдоाрдорд▓ा рдирдЧрд░ рдХोрддрд╡ाрд▓ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЪुрдирд╣ा рд╕्рдеिрдд G.D. рдЧोрдпрдирдХा рд╕्рдХूрд▓ рдХा рд╣ै। рдпрд╣ां рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг рд╕े рдЬुрдб़े рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ рдеी। рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕्рдХूрд▓ рдХी рддीрд╕рд░ी рдоंрдЬिрд▓ рдкрд░ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा। рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдиीрдЪे рдЙрддрд░рдиे рд▓рдЧे। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рд╕ीрдв़िрдпों рд╕े рдЧрдП, рдЬрдмрдХि рдХрдИ рдиे рд▓िрдл्рдЯ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा।

рдЗрд╕ी рджौрд░ाрди рд▓िрдл्рдЯ рдоें рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдХे рд╕рд╡ाрд░ рд╣ोрдиे рдпा рддрдХрдиीрдХी рдЦрд░ाрдмी рдХे рдЪрд▓рддे рд╡рд╣ рдЯूрдЯ рдЧрдИ। рд▓िрдл्рдЯ рдоें рдЖрдзा рджрд░्рдЬрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧ рдлंрд╕ рдЧрдП рдФрд░ рдШाрдпрд▓ рд╣ो рдЧрдП। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд▓िрдл्рдЯ рдХा рд╢ीрд╢ा рддोрдб़рдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓ा рдЧрдпा। рдоौрдХे рдкрд░ рдЕрдлрд░ा-рддрдлрд░ी рдордЪ рдЧрдИ।

рдХрдИ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдл्рд░ैрдХ्рдЪрд░, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдЗрд▓ाрдЬ

рдШाрдпрд▓ рд╕рднी рд▓ोрдЧ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рддैрдиाрдд рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдЗрдирдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоाрдзрд╡рдкुрд░ рдЖрдЪाрд░्рдп, рдХुрдб़рд╡ाрд░ рдХे рдиीрдорд░ рджाрд╕, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдкूрд░े рджрдпाрд░ाрдо рдХी рдк्рд░िрдпंрдХा рд╢ुрдХ्рд▓ा, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдкूрд░े рджрдпाрдб़рд╡ाрд░ рд░ाрдо рдХी рд╕ीрдоा рд╕िंрд╣, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рднрдг्рдбрд░ा-2 рдХी рд░ीрддू рд╕िंрд╣, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдкूрд░े рд▓ौрдЯрди рдХे рдмृрдЬेрд╢ рдХुрдоाрд░, рдЙрдЪ्рдЪ рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕рд░ैрдпा рдкूрд░े рд╡िрд╕ेрди рдХे рдЕрд░्рдЬुрди рдк्рд░рд╕ाрдж рдФрд░ рдиेрд╢рдирд▓ рдЬूрдиिрдпрд░ рд╣ाрдИрд╕्рдХूрд▓ рдЕрдЭुрдИ рдХे рдоोрд╣рдо्рдордж рдХрд▓ीрдо рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрди рд╕рднी рдХो рдл्рд░ैрдХ्рдЪрд░ рд╣ोрдиे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХा рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЗрд▓ाрдЬ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै

рд╡рд╣ीं, рдЦрд░рдЧिрдирдкुрд░ рдХे рдоृрджुрд▓ рдХुрдоाрд░, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рджेрд╡рд▓рдкुрд░ рдХे рдЕрд░ुрдгेंрдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣, рдХुрдб़рд╡ाрд░ рдк्рд░рдердо рдХे рд░ंрдЬीрдд рдпाрджрд╡ рдФрд░ рдоाрдзрд╡рдкुрд░ рдЖрдЪाрд░्рдп рдХे рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдШाрдпрд▓ рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдЗрдирдХा рд░ाрдЬрдХीрдп рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рдЙрдкрдЪाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдиे рдмрддाрдИ рд╣ाрджрд╕े рдХी рд╡рдЬрд╣

рдШाрдпрд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЕрд░ुрдгेрд╢ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХी рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рд░рд╣े рдеे। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рд╕ीрдв़िрдпों рд╕े рдиीрдЪे рдЬा рд░рд╣े рдеे, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рд▓िрдл्рдЯ рдоें рд╕рд╡ाрд░ рд╣ो рд░рд╣े рдеे। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкрд╣рд▓े рдЪाрд░-рдкांрдЪ рд▓ोрдЧ рд▓िрдл्рдЯ рдоें рдЪрдв़े। рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦुрд▓ा рджेрдЦрдХрд░ рдЪाрд░-рдкांрдЪ рдЕрди्рдп рд▓ोрдЧ рднी рдЕंрджрд░ рдЖ рдЧрдП рдФрд░ рдЗрд╕ी рджौрд░ाрди рд╣ाрджрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा।

Thursday, 29 October 2026

CBSE 2028 рдХी 10рд╡ीं рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 5 рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп:рд╕्рдХिрд▓ рдкेрдкрд░ рд╕े рдкाрд╕ рд╣ोрдиे рдХा рдоौрдХा; AI рдоॉрдб्рдпूрд▓ рд╕्рдЯрдбी рд╕्рдХीрдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ोंрдЧे



рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмोрд░्рдб (CBSE) рдиे рдЧुрд░ुрд╡ाрд░ рдХो 2028 рдХी 10рд╡ीं рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा рдкैрдЯрд░्рди рдмрддाрдпा। рдЗрд╕рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 5 рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोंрдЧे। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╡े рдПрдХ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕्рдХिрд▓ рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ рдЪुрди рд╕рдХेंрдЧे।

рдЗрд╕ рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ рд╕े рдоैрде, рд╕ाрдЗंрд╕ рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рд╕ाрдЗंрд╕ рдоें рдлेрд▓ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдмोрд░्рдб рдиे рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдХि рдЗंрдЯрд░рдбिрд╕िрдк्рд▓िрдирд░ी рдПрд░िрдпा рдФрд░ рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдеिंрдХिंрдЧ (CT) рд╡ рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ (AI) рдХे рдоॉрдб्рдпूрд▓ рд╕्рдЯрдбी рд╕्рдХीрдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ोंрдЧे।

рдпрд╣ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЙрди рдЫाрдд्рд░ों рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрдЧा, рдЬो 2026-27 рдоें 9рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ 2028 рдоें 10рд╡ीं рдХी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेंрдЧे। рдЗрд╕рд╕े рдоौрдЬूрджा 10рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдкрд░ рдХोрдИ рдЕрд╕рд░ рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧा।

2028 рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡ोрдХेрд╢рдирд▓ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрдЧा

CBSE рдХी рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ (рдПрдХेрдбрдоिрдХ्рд╕) рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдПрдо. рд╕िंрд╣ рдиे рдмрддाрдпा рдХि 2028 рдоें 10рд╡ीं рдХी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡ोрдХेрд╢рдирд▓ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЫाрдд्рд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ рдпा рдмोрд░्рдб рдХे 22 рд╕्рдХिрд▓ рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯ्рд╕ рдоें рд╕े рдХोрдИ рдПрдХ рдЪुрди рд╕рдХेंрдЧे।

рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдкाрд╕ рджो рдСрдк्рд╢рди рд╣ोंрдЧे। рд╡े рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдЖंрддрд░िрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं рдпा рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдХрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕्рдХिрд▓ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХрдХ्рд╖ा 9рд╡ीं рдФрд░ 10рд╡ीं рдоें рде्рд░ी рд▓ैंрдЧ्‍рд╡ेрдЬ рдкॉрд▓िрд╕ी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп

CBSE рдиे рдЕрдкрдиे рд╕рднी рд╕्‍рдХूрд▓ों рдоें рдХрдХ्рд╖ा 9рд╡ीं рдФрд░ 10рд╡ीं рдоें рде्рд░ी рд▓ैंрдЧ्‍рд╡ेрдЬ рдкॉрд▓िрд╕ी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХрд░ рджी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рддрд╣рдд 9рд╡ीं рдФрд░ 10рд╡ीं рдХे рдмрдЪ्‍рдЪों рдХो рддीрди рднाрд╖ाрдУं рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी। рдЗрдирдоें рд╕े 2 рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдПं рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕ рдлैрд╕рд▓े рд╕े 9рд╡ीं рдФрд░ 10рд╡ीं рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 50 рд▓ाрдЦ рдмрдЪ्‍рдЪे рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोंрдЧे। рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ 10 рд╡ीं рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рддीрд╕рд░ी рднाрд╖ा рдХा рдкेрдкрд░ рдирд╣ीं рджेрдиा рд╣ोрдЧा।

10рд╡ीं рдоें рдерд░्рдб рд▓ैंрдЧ्‍рд╡ेрдЬ рдХा рдкेрдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा

CBSE рдиे рд╕ाрдл рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ 10рд╡ीं рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдерд░्рдб рд▓ैंрдЧ्рд╡ेрдЬ рдХा рдкेрдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд░рд╣ेрдЧा। рдЬрдм рддрдХ рдерд░्рдб рд▓ैंрдЧ्рд╡ेрдЬ рдХी рдирдИ рдХिрддाрдмें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ोрддीं, рддрдм рддрдХ 9рд╡ीं рдХे рдЫाрдд्рд░ 6рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХी рдерд░्рдб рд▓ैंрдЧ्рд╡ेрдЬ рдХी рдХिрддाрдмों рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдХрд░ेंрдЧे।

рд╕्рдХूрд▓ों рдХो рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡े рдкрдв़ाрдИ рдХे рд▓िрдП рд╕्рдеाрдиीрдп рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдПं। рдЗрд╕рдоें рдХрд╡िрддाрдПं, рдЫोрдЯी рдХрд╣ाрдиिрдпां рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдЧी।

6рд╡ीं рдХ्‍рд▓ाрд╕ рдоें рд▓ाрдЧू рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै рдиिрдпрдо

рдмोрд░्рдб рдиे рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े 9 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдПрдХ рд╕рдХुрд░्рд▓рд░ рдЬाрд░ी рдХрд░ 6рд╡ीं рдХ्‍рд▓ाрд╕ рдХे рд▓िрдП рде्рд░ी рд▓ैंрдЧ्‍рд╡ेрдЬ рдкॉрд▓िрд╕ी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХी рдеी। рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕ рдлैрд╕рд▓े рдХो 7 рджिрди рдХे рдЕंрджрд░ рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХा рднी рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдеा।

рджेрд╣рд░ाрджूрди, 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026: рдХो рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмैрдардХ

 


рджेрд╣рд░ाрджूрди, 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2026।

рдЖрдЬ рд╡िрдж्рдпा рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХेंрдж्рд░, рджेрд╣рд░ाрджूрди рдоें рдоाрдирдиीрдп рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрд░िрдоाрдордпी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (TET) рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рдПрд╡ं рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рд▓ंрдмिрдд рдкрджोрди्рдирддि рд╕ंрдмंрдзी рдк्рд░рдХрд░рдгों рдкрд░ рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмैрдардХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ। рдкूрд░्рд╡ рдоें рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордп рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдЖрдпोрдЬिрдд рдЗрд╕ рдмैрдардХ рдоें рдиिрджेрд╢рдХ, рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा; рдиिрджेрд╢рдХ, рдЕрдХाрджрдоिрдХ рд╢ोрдз рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рддрдеा рдЕрди्рдп рд╡рд░िрд╖्рда рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े। рдмैрдардХ рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд░ूрдк рдоें рдбॉ. рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी рдПрд╡ं рд╢्рд░ी рд░рд╡िंрдж्рд░ рд░ाрдгा рдж्рд╡ाрд░ा рд╢िрдХ्рд╖рдХों рд╕े рдЬुрдб़े рдЗрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдкрдХ्рд╖ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдмैрдардХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдХ्рд╖ рдбॉ. рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी рдж्рд╡ाрд░ा рдкाрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдЕрдд्рдпंрдд рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд, рддрде्рдпрдкрд░рдХ, рддाрд░्рдХिрдХ рдПрд╡ं рд╡िрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрд╕्рддृрдд рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рд░рд╣ा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢ाрд╕рдиाрджेрд╢ों, рдоाрдирдиीрдп рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдХे рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рд╕्рддрд░ों, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпाрдкрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░िрд╖рдж (NCTE) рдХे рдоाрдирджंрдбों, рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рд╕ंрдмंрдзी рдиिрдпрдоाрд╡рд▓िрдпों рддрдеा рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рдПрд╡ं рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 2009 рдХी рдзाрд░ा 23 рдХा рдХ्рд░рдорд╡ाрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा।

1. рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдкрд░ рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рдХा рдк्рд░рд╢्рди
рдбॉ. рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी рдиे рд╡िрднिрди्рди рд╡िрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдПрд╡ं рд╡िрднाрдЧीрдп рдиिрдпрдоाрд╡рд▓िрдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдкрдХ्рд╖ рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдПрд▓рдЯी рд╕ंрд╡рд░्рдЧ рдХे рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдкрд░ рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдХि рдХिрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╕े рдХрдХ्рд╖ा 6, 7 рдПрд╡ं 8 рдоें рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХाрд░्рдп рд▓िрдпा рдЬाрдиा рддрдеा рдЙрд╕рдХी рдоूрд▓ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХा рд╕ंрд╡рд░्рдЧ рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी, рджोрдиों рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡िрд╖рдп рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдоें рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕ेрд╡ा рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╕्рддрд░ рдХे рдкрджों рдкрд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрдирд╕े рдХрдХ्рд╖ा 6 рд╕े 8 рддрдХ рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХाрд░्рдп рд▓िрдпा рдЬाрдиा рдоाрдд्рд░ рдЙрдирдХी рдоूрд▓ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдЕрдерд╡ा рд╕ेрд╡ा рд╕ंрд╡рд░्рдЧ рдХो рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХाрд░्рдп рдХा рдЖрд╡ंрдЯрди рдФрд░ рдХिрд╕ी рдкрдж рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХी рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрд░्рд╣рддाрдПँ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡िрд╖рдп рд╣ैं। рдХिрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд░ рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдЕрдерд╡ा рди рд╣ोрдиे рдХा рдиिрд░्рдзाрд░рдг рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдиिрдпрдо, рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी рдПрд╡ं рд╡िрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ी рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХी рдзाрд░ा 23, рдПрдирд╕ीрдЯीрдИ рдХे рдоाрдирджंрдбों рддрдеा рдоाрдирдиीрдп рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдХे рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╕्рддрд░ों рдХी рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрд▓рдЯी рд╕ंрд╡рд░्рдЧ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдЕрдкрдиा рдкрдХ्рд╖ рдордЬрдмूрддी рд╕े рд░рдЦा।

2. рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдЕрднाрд╡
рдмैрдардХ рдоें рдпрд╣ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рднी рдЙрдаाрдпा рдЧрдпा рдХि рдпрджि рд╡िрднाрдЧ рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рдЯीрдИрдЯी рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдоाрдирддा рд╣ै, рддो рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╡िрднाрдЧीрдп рдЖрджेрд╢ рдЕрдерд╡ा рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬрдирдкрджों рдПрд╡ं рдоुрдЦ्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП।

рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдоें рдпрд╣ рдкрдХ्рд╖ рд░рдЦा рдЧрдпा рдХि рдЕрднी рддрдХ рдРрд╕ा рдХोрдИ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╡िрднाрдЧीрдп рдЖрджेрд╢ рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рдоें рдирд╣ीं рдЖрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдПрд▓рдЯी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рдЯीрдИрдЯी рдЙрдд्рддीрд░्рдг рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ो। рдХेрд╡рд▓ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдЦрдмрд░ों, рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдЪрд░्рдЪाрдУं рдЕрдерд╡ा рдоौрдЦिрдХ рд╕ुрдЭाрд╡ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рд╕ेрд╡ा рд╕ंрдмंрдзी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдоें рдирд╣ीं рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрдпा рдЧрдпा рдХि рдпрджि рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рдХा рдХोрдИ рд╡िрдзिрд╕рдо्рдордд рдЖрдзाрд░ рд╣ै, рддो рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдЗрд╕рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдПрд╡ं рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХे рдЕрднाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдн्рд░рдо, рдЖрд╢ंрдХा рдПрд╡ं рдЕрд╕рдоंрдЬрд╕ рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै।

3. рдкрджोрди्рдирддि рдк्рд░рдХрд░рдгों рдПрд╡ं рди्рдпाрдпाрд▓рдпीрдп рдЖрджेрд╢ों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдмैрдардХ рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рд▓ंрдмिрдд рдкрджोрди्рдирддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рди्рдпाрдпाрд▓рдпीрдп рдк्рд░рдХрд░рдгों рдкрд░ рднी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ। рдбॉ. рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी рдиे рдоाрдирдиीрдп рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЖрджेрд╢ों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиा рдкрдХ्рд╖ рд░рдЦा рдХि рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрджोрди्рдирддि рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдмंрдз рдирд╣ीं рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХी рдЖрдкрдд्рддि рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╕ूрдЪी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкрджोрди्рдирддि рдХिрдП рдЬाрдиे рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╡िрдзिрд╕рдо्рдордд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЕрдкрдиाрддे рд╣ुрдП рдкрджोрди्рдирддि рд╕ंрдмंрдзी рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХे рд╡िрдХрд▓्рдк рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рди्рдпाрдпाрд▓рдпीрдп рдЖрджेрд╢ों рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрд╢рдп рдХो рд╕рдордЭрдиे рддрдеा рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡िрдзिрдХ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рдкрджोрди्рдирддि рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓ рджिрдпा। рдмैрдардХ рдоें рдпрд╣ рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рдХि рдЯीрдИрдЯी рдПрд╡ं рдкрджोрди्рдирддि рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕्рддрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдХ्рд░िрдп, рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдПрд╡ं рд╕рдорди्рд╡िрдд рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рддाрдХि рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рд▓ंрдмिрдд рдк्рд░рдХрд░рдгों рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдиिрдХрд▓ рд╕рдХे।

4. рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдорд╣ोрджрдпा рдХा рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдПрд╡ं рдЧंрднीрд░ рд░ुрдЦ
рдмैрдардХ рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рдЖрд╢ाрдЬрдирдХ рдкрдХ्рд╖ рдпрд╣ рд░рд╣ा рдХि рдоाрдирдиीрдп рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдорд╣ोрджрдпा рдиे рдк्рд░рд╕्рддुрдд рддрде्рдпों, рддрд░्рдХों рдПрд╡ं рд╡िрдзिрдХ рд╕ंрджрд░्рднों рдХो рдЧंрднीрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕ुрдиा।

рд╡िрд╕्рддृрдд рдЪрд░्рдЪा рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдХिрдпा рдХि рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рднीрддрд░ рдЯीрдИрдЯी рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рдПрд╡ं рдкрджोрди्рдирддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рдорд╕्рдд рд╡िрдзिрдХ, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдПрд╡ं рд╡िрднाрдЧीрдп рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдХा рдЧрд╣рди рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЬाрдП। рд╕ाрде рд╣ी рд╢ाрд╕рди рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЗрди рдк्рд░рдХрд░рдгों рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХी рдЬाрдП, рддाрдХि рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рдмीрдЪ рд╡्рдпाрдк्рдд рдн्рд░рдо рдПрд╡ं рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХो рджूрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрджोрди्рдирддि рд╕ंрдмंрдзी рдк्рд░рдХрд░рдгों рдкрд░ рднी рддрдд्рдХाрд▓ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдорд╣ोрджрдпा рдиे рдЕрдЧрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ рдкुрдиः рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░ рджोрдиों рдк्рд░рдХрд░рдгों рдоें рд╣ुрдИ рдк्рд░рдЧрддि рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓ेрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी। рдпрд╣ рдиिрд░्рджेрд╢ рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЪрд░्рдЪा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдкрд░ рднी рдмрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा।
5. рд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдХा рд╕ुрдЭाрд╡
рдмैрдардХ рдХे рджौрд░ाрди рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдорд╣ोрджрдпा рдж्рд╡ाрд░ा рдпрд╣ рд╕ुрдЭाрд╡ рднी рджिрдпा рдЧрдпा рдХि рдЯीрдИрдЯी рдПрд╡ं рдкрджोрди्рдирддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рддрде्рдпों, рд╡िрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рддрдеा рд╡िрд╕्рддृрдд рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдХो рд╢ाрд╕рди рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдЪिрд╡ рдорд╣ोрджрдп, рдоाрдирдиीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рдПрд╡ं рдоाрдирдиीрдп рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рднी рд░рдЦा рдЬाрдП।

рдЗрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдХрд░рдгों рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд╣рд▓ рдФрд░ рд╕рдоाрдзाрди рдХी рдЙрдо्рдоीрдж:-
рд╕рдордЧ्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЖрдЬ рдХी рдмैрдардХ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рд╕े рдЬुрдб़े рджो рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╕ाрд░्рдердХ рд╕ंрд╡ाрдж рдПрд╡ं рд╕рдоाрдзाрди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд╣рд▓ рд░рд╣ी। рдбॉ. рдЕंрдХिрдд рдЬोрд╢ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд╕ рдЧंрднीрд░рддा, рддैрдпाрд░ी, рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рдПрд╡ं рддाрд░्рдХिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡िрд╖рдп рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рд╡рд╣ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдПрд╡ं рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рд░рд╣ा। рд╢्рд░ी рд░рд╡िंрдж्рд░ рд░ाрдгा рдХी рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдиे рднी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХा рдкрдХ्рд╖ рд╡िрднाрдЧीрдп рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд░рдЦрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।

рдЗрд╕ рдмैрдардХ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдпрд╣ рд░рд╣ी рдХि рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рд╡िрдЪाрд░-рд╡िрдорд░्рд╢ рд╣ुрдЖ рддрдеा рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдЕрдз्рдпрдпрди, рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдПрд╡ं рдкुрдиः рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдП рдЧрдП।

рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрдм рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдпрд╣ी рд░рд╣ेрдЧी рдХि рдЗрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╡िрдзिрд╕рдо्рдордд, рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдПрд╡ं рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдиिрд░्рдгрдп рд╕ाрдордиे рдЖрдПँ, рдЬिрд╕рд╕े рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдмрдиी рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рддрдеा рдкाрдд्рд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рдкрджोрди्рдирддि рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рд╣ो рд╕рдХे। рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд╣िрддों рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрд╖рдпों рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХेрд╡рд▓ рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рдиों рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдиिрдпрдоों, рди्рдпाрдпрд╕ंрдЧрдд рдиिрд░्рдгрдпों рдФрд░ рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рд╕े рд╣ी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдЖрдЬ рдХी рдмैрдардХ рдиे рдЗрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЙрдо्рдоीрдж рдЕрд╡рд╢्рдп рдЬрдЧाрдИ рд╣ै।

рдмोрдХ्рд╕ा рдЬрдирдЬाрддि рдХृрд╖рдХ рдЗрдг्рдЯрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рд╢ीрд╢рдордмाрдбा, рджेрд╣рд░ाрджूрди рдоें рдиिрдХрд▓ी рд░िрдХ्рдд рдкрджों рдкрд░ рдк्рд░рд╡рдХ्рддाрдУं рдХी рднрд░्рддी



Wednesday, 28 October 2026

рдЬрдирдкрдж рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЖрджрд░рдгीрдп рд╢्рд░ी рд╕ंрдЬीрд╡ рдЬोрд╢ी рдЬी рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдПрд╡ं рдЕрднिрдиंрджрди।



рдЬрдирдкрдж рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдп рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрднाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЖрджрд░рдгीрдп рд╢्рд░ी рд╕ंрдЬीрд╡ рдЬोрд╢ी рдЬी рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдШ, рдЬрдирдкрдж рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдПрд╡ं рдЕрднिрдиंрджрди।
рд╕ंрдЧрдарди рдЖрд╢ा рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХे рдХुрд╢рд▓ рдиेрддृрдд्рд╡ рдПрд╡ं рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдоें рдЬрдирдкрдж рдХी рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рдПрд╡ं рдЧрддि рдоिрд▓ेрдЧी। рд╕ाрде рд╣ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╣िрддों, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдХी рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рддрдеा рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдЧрдардиों рдХे рдордз्рдп рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ंрд╡ाрдж, рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдорди्рд╡рдп рдПрд╡ं рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдЧा।
рдЖрдкрдХे рд╕рдлрд▓, рд╕ुрдЦрдж рдПрд╡ं рд╕ाрд░्рдердХ рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рд╣ेрддु рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ।
рд╕ाрджрд░
рд╣ेрдоेंрдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди
рдЬिрд▓ा рдорд╣ाрдоंрдд्рд░ी
рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдШ (рдЙрдд्рддрд░ांрдЪрд▓ рд╕्рдЯेрдЯ рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी рдЯीрдЪрд░्рд╕ рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди)
рдЬрдирдкрдж рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░


Tuesday, 27 October 2026

CBSE рдХा рдирдпा рдиिрдпрдо, 10рд╡ीं рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдлेрд▓ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдкाрд╕ рдХрд░ाрдПрдЧा рдпрд╣ рдЫрдаा рд╡िрд╖рдп


CBSE Board Exam 2028 New Update:
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмोрд░्рдб (CBSE) рдиे рд╕ाрд▓ 2028 рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдХрдХ्рд╖ा 10рд╡ीं рдХी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै. рдмोрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдирдП рд╕рд░्рдХुрд▓рд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрдм рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдкांрдЪ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोंрдЧे, рдЬрдмрдХि рдЫрдаे рд╡िрд╖рдп рдХे рд░ूрдк рдоें 'рдХौрд╢рд▓ рд╡िрд╖рдп' (Skill Subject) рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै

рдпрд╣ рдирдпा рдмрджрд▓ाрд╡ рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рддрдиाрд╡ рд╕े рдоुрдХ्рддि рджिрд▓ाрдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХрд░िрдпрд░ рдХो рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рджिрд╢ा рджेрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдмрдб़ा рдХрджрдо рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै. рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рдХा рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рддेрдЬी рд╕े рдЯ्рд░ेंрдб рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै. рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдпों рдоें рдЕрд╕рдлрд▓ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдПрдХ рдирдпा 'рд╕ेрдл्рдЯी рдиेрдЯ' рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧा.

рдлेрд▓ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдкाрд╕ рдХрд░ाрдПрдЧा 'рдХौрд╢рд▓ рд╡िрд╖рдп'

рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рдХी рдиिрджेрд╢рдХ (рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ) рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдПрдо рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдХूрд▓ों рдХे рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдпों рдХो рднेрдЬे рдЧрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкрдд्рд░ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдпрджि рдХोрдИ рдЫाрдд्рд░ рдЧрдгिрдд (Mathematics), рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Science) рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди (Social Science) рдЬैрд╕े рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╡िрд╖рдпों рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдоें рдлेрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рдЫрдаे рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрд╖рдп (Skill Subject) рдоें рдЙрдд्рддीрд░्рдг рд╣ै, рддो рдХौрд╢рд▓ рд╡िрд╖рдп рдХे рдЕंрдХों рдХो рдЙрд╕ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп рд╕े рдмрджрд▓ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा. рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдЫाрдд्рд░ рдХा рдЕंрддिрдо рд░िрдЬрд▓्рдЯ 'рдкाрд╕' рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рдкूрд░ा рд╕ाрд▓ рдмрд░्рдмाрдж рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪ рдЬाрдПрдЧा.

рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ेंрдЧे рджो рд╡िрдХрд▓्рдк

рд╕рд░्рдХुрд▓рд░ рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि 2028 рдмैрдЪ рдХे рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा (Vocational Education) рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдПрдХ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиी рд░рд╣ेрдЧी. рдЗрд╕ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рдиे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рджो рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡िрдХрд▓्рдк рджिрдП рд╣ैं:

  1. рд╕्рдХूрд▓ рд╕्рддрд░ рдХा рдЖंрддрд░िрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди: рдЫाрдд्рд░ рд╕्рдХूрд▓ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े 'рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕' рд╡िрд╖рдп рдХो рдЪुрди рд╕рдХрддे рд╣ैं.
  2. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा: рдЫाрдд्рд░ рдмोрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд 22 рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрд╖рдпों (рдЬैрд╕े рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕, рдбेрдЯा рд╕ाрдЗंрд╕, рдЖрдИрдЯी рдЖрджि) рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХा рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं.

рдЗрди рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╣рдЯाрдпा рдЧрдпा, рдоौрдЬूрджा рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдЯेंрд╢рди рдирд╣ीं

рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рдиे рдкрдв़ाрдИ рдХो рдФрд░ рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рдХाрдо рдХा рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдкुрд░ाрдиे рдоॉрдб्рдпूрд▓्рд╕ рдХो рд╣рдЯाрдиे рдХा рднी рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै. рдирдП рдиिрдпрдоों рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдЕрдм рд╕िрд▓ेрдмрд╕ (Syllabus) рд╕े 'рдЗंрдбिрд╡िрдЬुрдЕрд▓्рд╕ рдЗрди рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी', 'рдХंрдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдеिंрдХिंрдЧ (CT) рдФрд░ рдПрдЖрдИ (AI) рдоॉрдб्рдпूрд▓' рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде 10рд╡ीं рдХ्рд▓ाрд╕ рд╕े 'рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╢िрдХ्рд╖ा' (Environmental Education) рдХो рдмाрд╣рд░ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

рдмोрд░्рдб рдиे рд╕ाрдл рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рд╕े рдЕрднी 10рд╡ीं рдоें рдкрдв़ рд░рд╣े рдЫाрдд्рд░ों рдкрд░ рдХोрдИ рдЕрд╕рд░ рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧा. рдпрд╣ рдиिрдпрдо рд╕िрд░्рдл рдЙрди рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд╣ै рдЬो рд╕ाрд▓ 2026-27 рдХे рд╕ेрд╢рди рдоें 9рд╡ीं рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдПрдбрдоिрд╢рди рд▓े рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ 2028 рдоें рдЕрдкрдиी 10рд╡ीं рдХी рдмोрд░्рдб рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेंрдЧे. рдмोрд░्рдб рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд╣рд▓े рджेрдиे рдХा рдордХрд╕рдж рд╕िрд░्рдл рдЗрддрдиा рд╣ै рдХि рдЫाрдд्рд░ рдФрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдХंрдл्рдпूрдЬрди рдХे рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд╕рдХें.

рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдоें рдЬोрд╢ीрдорда рдХे рдкाрд╕ рд╣ेрд▓िрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХ्рд░ैрд╢, рдмрдж्рд░ीрдиाрде рд╕े рд▓ौрдЯ рд░рд╣ा рдеा, 6 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд, рдмрдЪाрд╡ рдХाрд░्рдп рдЬाрд░ी


рдмрджрд░ीрдиाрде рдзाрдо рд╕े рджेрд╣рд░ाрджूрди рдХे рд╕рд╣рд╕्рд░рдзाрд░ा рд▓ौрдЯ рд░рд╣ा рдПрдХ рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХ्рд░ैрд╢ рд╣ोрдиे рдХी рд╕ूрдЪрдиा рд╣ै। рдмрддाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдоें рдЫрд╣ рдпाрдд्рд░ी рд╕рд╡ाрд░ рдеे। рд╣ाрджрд╕े рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдиाрдЧрд░िрдХ рдЙрдб्рдбрдпрди рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (рдпूрдХाрдбा) рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдХी рдЯीрдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЧрдИ рд╣ैं। рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╕рд╡ाрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рд╕्рдеिрддि рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиे рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं।

рд╣ाрджрд╕े рдХे рдмाрдж рд╕े рдкाрдпрд▓рдЯ рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рддрдХ рдЙрд╕рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХी рд▓ोрдХेрд╢рди рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рдб्рд░ोрди рдХी рдорджрдж рд▓ी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЦрд░ाрдм рдоौрд╕рдо рдХे рдмीрдЪ рдЦोрдЬрдмीрди рдХा рдХाрдо рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХे рд▓िрдП рдЯीрдоें рдЬुрдЯी рд╣ुрдИ рд╣ैं।

рдЦрд░ाрдм рдоौрд╕рдо рдХे рдмीрдЪ рд░ेрд╕्рдХ्рдпू
рдмрджрд░ीрдиाрде рд╕े рд╡ाрдкрд╕ी рдХे рджौрд░ाрди рд╣ुрдП рдЗрд╕ рд╣ाрджрд╕े рдХी рд╕ूрдЪрдиा рд╕े рдЕрдлрд░ा-рддрдлрд░ी рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рд╣ै। рдпूрдХाрдбा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмрджрд░ीрдиाрде рд╕े рджेрд╣рд░ाрджूрди рдХे рд╕рд╣рд╕्рд░рдзाрд░ा рдЬा рд░рд╣े рдЯ्рд░ांрд╕ рднाрд░рдд рдПрд╡िрдПрд╢рди рдХे рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХी рд▓ोрдХेрд╢рди рдЫрдИ рдЧांрд╡ рдХे рдКрдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╕ेрдиा рдХैंрдк рдХे рдкाрд╕ рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬोрд╢ीрдорда рдЪौрдХी рдХे рдЙрдкрдиिрд░ीрдХ्рд╖рдХ рдордиोрд╣рд░ рдХрди्рдпाрд▓ рдиे рдмрддाрдпा рдХि рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдоें рдкांрдЪ рдпाрдд्рд░ी рдФрд░ рдПрдХ рдкाрдпрд▓рдЯ рд╕рд╡ाрд░ рд╣ैं। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЕрднी рддрдХ рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдХे рдХ्рд░ैрд╢ рд╣ोрдиे рдпा рдХ्рд░ैрд╢ рд▓ैंрдбिंрдЧ рдХी рдкूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕ाрдордиे рдирд╣ीं рдЖрдИ рд╣ै। 

latest news: рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдоें рдкाрдпрд▓рдЯ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдкांрдЪ рдпाрдд्рд░ी рд╕рд╡ाрд░ рдеे। рд╣ाрджрд╕े рдоें рд╕рднी рдЫрд╣ рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ो рдЧрдИ। рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдмрдж्рд░ीрдиाрде рдзाрдо рд╕े рдпाрдд्рд░िрдпों рдХो рджрд░्рд╢рди рдХрд░ाрдиे рдХे рдмाрдж рд▓ौрдЯ рд░рд╣ा рдеा।

Monday, 26 October 2026

рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓ рдиे рд╣ी рдЦोрд▓ рджिрдпा Uttarakhand рдХे рд╕्рдХूрд▓ों рдХा рд╕рдЪ!

VIDEO ЁЯСЖ
рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓ рдиे рд╣ी рдЦोрд▓ рджिрдпा Uttarakhand рдХे рд╕्рдХूрд▓ों рдХा рд╕рдЪ!
рдЬрдоीрди рд╕े 10 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдКрдкрд░, рдмाрджрд▓ों рдХे рдмीрдЪ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдПрдХ рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдкрд╣ाрдб़ рдкрд░ рдЖрдЦिрд░ рдХैрд╕ा рдЪрд▓рддा рд╣ै рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓? рдХ्рдпा рдЗрддрдиे рдКंрдЪे рдкрд╣ाрдб़ों рдоें рдмрдЪ्рдЪे рд╡ाрдХрдИ рдкрдв़рдиे рдЖрддे рд╣ैं, рдпा рд╕िрд░्рдл рдЗрдоाрд░рддें рдЦрдб़ी рд╣ैं? рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЬрдм рднी рдкрд╣ाрдб़ों рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ों рдХी рдмाрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рд▓ोрдЧों рдХे рдорди рдоें рдЯूрдЯी рдЫрддें, рдмिрдЬрд▓ी-рдкाрдиी рдХी рдХрдоी рдФрд░ рдмрджрд╣ाрд▓ी рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдЖрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╣рдоाрд░ी рдЯीрдо рдиे рдЬрдм рдоीрд▓ों рдХी рдЪрдв़ाрдИ рдкाрд░ рдХрд░рдХे рдЗрд╕ рд╕्рдХूрд▓ рдХी рдПрдХ्рд╕рдХ्рд▓ूрд╕िрд╡ Ground Report рдХी, рддो рдЬो рдирдЬ़ाрд░ा рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдЙрд╕рдиे рд╣рдоाрд░े рднी рд╣ोрд╢ рдЙрдб़ा рджिрдП! рдпрд╣ рд╡ीрдбिрдпो рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖрдкрдХी рд╕ोрдЪ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рдХрд░ рд░рдЦ рджेрдЧा।